تاريخ: 18/1/1387
        شماره دادنامه: 5
        کلاسه پرونده: 85/679
        مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري.
        شاکي: خانم مريم محمدي.
        موضوع شكايت و خواسته: ابطال تبصره 7 ماده يك تصويب‏نامه شماره 22686ك/ت3350هـ مورخ 6/3/1385 هيأت وزيران.

مقدمه: شاكي به شرح دادخواست تقديمي اعلام داشته‏است، براساس قانون اصلاح بند (ب) تبصره يك ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي وظيفه مصوب 2/10/1370 مجلس شوراي اسلامي، مستخدمان زن با دارا بودن 20 سال سابقه خدمت و بدون شرايط سني مي‏توانند بازنشسته شوند. از طرفي بر اساس تبصره 7 ماده يك آيين‏نامه اجرايي قانون اصلاح قانون نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و معلولين عادي و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مصوب 10/2/1385 هيأت وزيران، حداقل شرط سني براي مستخدمان زن 45 سال تعيين شده لذا تقاضاي ابطال تبصره 7 ماده يك تصويب‏نامه فوق‏الذكر را دارم. مشاور و مديركل دفتر امور حقوقي دولت در پاسخ به شكايت فوق طي لايحه شماره 70379/319 مورخ 3/5/1386 مبادرت به ارسال تصوير نظريه شماره 15724/ص/85 مورخ 23/11/1385 معاونت توسعه مديريت و امور مجلس وزارت رفاه و تامين اجتماعي نموده است در اين نامه آمده است، 1ـ ماده واحده قانون اصلاح نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و معلولين عادي و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مصوب 1/9/1367 كليه وزارتخانه‏ها،‌ شركتها، موسسات دولتي، شهرداريها، بانكها و موسسات و شركتها و سازمان‏هايي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است، مي‏توانند مستخدمين معلول (اعم از جانبازان انقلاب اسلامي ايران و جنگ تحميلي، معلولين حوادث ناشي از كار، بيماران ناشي از شرايط خاص كار و معلولين عادي) رسمي يا ثابت يا داراي عناوين مشابه خود را (به جز كارگران مشمول قانون كار) به شرط داشتن حداقل 20 سال تمام سابقه خدمت براساس درخواست كتبي آنان و تصويب شوراي امور اداري و استخدامي كشور با افزودن سنوات خدمت ارفاقي كه مدت آن ذيلاً بر حسب نوع و درجه معلوليت و يا بيماري مشخص گرديده است، به مدت خدمت آنان بدون پرداخت كسور و فقط از لحاظ احتساب حقوق بازنشستگي، بازنشسته نمايند، خدمت زايد بر 30 سال اين افراد قابل محاسبه نبوده و در تعيين حقوق بازنشستگي آنان آخرين حقوق قبل از بازنشستگي مبناي محاسبه قرار مي‏گيرد... طبق تبصره 5 قانون اصلاح نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي مصوب 22/2/1383، جانبازان و آزادگان كارگر مشمول قانون كار و تامين‌اجتماعي با لحاظ تبصره 2 ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام كشوري مصوب 13/12/1368 مشمول اين قانون خواهند بود و مشمول حداقل شرط سني 50 سال با داشتن 30 سال سابقه كار نمي‏باشند. برابر ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه استخدام كشوري مصوب 13/12/1368، بازنشستگي مستخدمين رسمي، ثابت و داراي عناوين مشابه وزارتخانه‏ها، موسسات، شركتهاي دولتي، شهرداريها و موسسات دولتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است، با حداقل سي سال سابقه خدمت قابل قبول از لحاظ بازنشستگي طبق مقررات مربوط خواهد بود و طبق تبصره يك ماده مذكور مستخدمين رسمي و يا ثابت مشمول اين قانون مي‏توانند با دارا بودن شرايط زير و موافقت دستگاه دولتي متبوع خود بازنشسته شوند، الف ـ مستخدمين مرد با 50 سال سن و 25 سال سابقه خدمت. ب ـ مستخدمين زن با 45 سال سن و 25 سال سابقه خدمت و در تبصره 2 همين ماده آمده است، صرفاًَ بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي، جنگ تحميلي، معلولين، شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور و نيز مشمولين ماده 77 و بند (الف) ماده 74 قانون استخدام كشوري از شمول حكم اين ماده مستثني بوده و تابع مقررات مربوط به خود و حداقل سن بازنشستگي خواهد بود. تبصره 6 ماده يك آيين‏نامه اجرايي قانون اصلاح قانون نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي موضوع تصويب‏نامه مورخ 6/3/1385 «کليه جانبازان و آزادگان مشمول اين آيين‏نامه در صورتي كه مدت خدمت مبناي بازنشستگي آنها با احتساب مجموع سنوات سابقه خدمت (حداقل 20سال) و سنوات ارفاقي (حداكثر 10 سال) 30 سال تمام باشد از احراز شرط حداقل سن بازنشستگي معاف خواهند بود در غير اين صورت با رعايت مفاد ماده 4 آيين‏نامه اجرايي قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام كشوري موضوع تصويب‏نامه شماره 80523/ت267 مورخ 18/7/1369 دارا بودن شرط سني براي آنان (مردان حداقل 50 سال و زنان حداقل 45 سال) الزام است». تبصره 6 آيين‏نامه اجرايي با ارجاع موضوع به قانون اصلاح نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و معلولين عادي و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مصوب1/9/1367 بيان مي‏نمايد اين افراد به شرط داشتن 30 سال سابقه خدمت (حداقل20 سال سابقه خدمت و با افزودن سنوات خدمت ارفاقي) بدون در نظرگرفتن شرط سني بازنشسته مي‏گردند. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ فوق با حضور رؤسا و مستشاران و دادرسان علي‎البدل شعب ديوان تشكيل و پس از بحث و بـررسي و انجام مشاوره با اکثريت آراء بـه شرح آتي مبادرت بـه صدور رأي مي‎نمايد.

رأي هيأت عمومي

        حكم مقرر در ماده واحده قانون نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و معلولين عادي و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مصوب 1367 و تبصره 3 آن و همچنين مقررات اصلاحي قانون فوق‏الذكر مصوب 1383 در باب نحوه بازنشستگي مستخدمين معلولين (اعم ازجانبازان انقلاب اسلامي ايران و جنگ تحميلي، معلولين حوادث ناشي از كار، بيماران ناشي از شرايط خاص كار و معلولين عادي) و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور كه وظايف مربوط به شغل آنان باعث بروز ناراحتي‏هاي جسمي و روحي مي‏شود مقيد و مشروط به شرط سني خاصي نشده است، بنابراين تبصره 7 ماده يك آيين‏نامه اجرائي قانون اصلاح قانون فوق‏الذكر كه مقرر داشته « حداقل سن بازنشستگي براي كليه معلولين عادي، بيماران ناشي از شرايط خاص كار، معلولين حوادث ناشي از كار و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مشمول تبصره 3 قانون نحوه بازنشستگي جانبازان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي و معلولين عادي و شاغلين مشاغل سخت و زيان‌آور مصوب 1367 به ترتيب براي مردان و زنان 50 سال و 45 سال مي‏باشد» و با افزايش شرط سني مذكور دايره شمول قانون را تضييق و محدود كرده است، خلاف هدف و حكم مقنن و خارج ازحدود اختيارات قوه مجريه در وضع مقررات دولتي تشخيص داده مي‏شود و تبصره مزبور به تجويز اصل 170 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ماده يك و بند يك ماده 19 و ماده 42 قانون ديوان عدالت اداري مصوب 1385 ابطال مي‏گردد.



 
 
رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ علي رازيني